Serbest piyasa nedir?
Onur KaplanKıymetli madenler ve piyasa editörü
Serbest piyasa, altın ve dövizin kuyumcular, sarraflar ve döviz büroları arasında arz-talebe göre alınıp satıldığı ortamdır; fiyatı banka ve resmî kurlardan ayrı oluşur.
Gram altının serbest piyasa fiyatı, ons ve dolar/TL'den hesaplanan teorik değerin üzerine yurt içi arz-talebin ve makasın eklenmesiyle oluşur. Ons ile kur yerinde dururken bile serbest piyasa fiyatı kıpırdayabilir. Fiziki talep artınca aradaki prim açılır, talep gevşeyince daralır.
Üç fiyat sık karıştırılır:
- Spot (teorik) fiyat: ons × dolar/TL ÷ 31,1035. Hesap referansıdır.
- Serbest piyasa fiyatı: kuyumcu ve sarrafların fiziki altında uyguladığı fiyat. Kapalıçarşı fiyatları bunun en bilinen örneği.
- Banka fiyatı: bankanın altın hesabında uyguladığı alış ve satış; makası genellikle kuyumcudan geniştir.
Dövizde de benzer ayrım var. TCMB'nin her iş günü 15:30'da ilan ettiği gösterge kur resmî işlemlerde referanstır, alım-satım fiyatı değildir. Döviz bürosundaki kur ise serbest piyasada oluşur ve gün içinde değişir.
Bayram ve düğün sezonu gibi dönemlerde serbest piyasa ile spot arasındaki fark değişebilir. Bu farkı görmek için spot altın ile gram altın fiyatı sayfalarını yan yana açmak yeterli.
Ayrıntılı bilgi: kapalicarsi altin fiyatlari